Afgelopen week mocht ik voor het eerst een webinar verzorgen over werkgeluk. In de aankondiging van het webinar reageerde een mevrouw met: “Ik spreek liever over werkplezier; geluk lijkt iets wat je overkomt. Aan je werkplezier kun je werken.”
Ik begrijp die reactie, want geluk wordt vaak geassocieerd met iets wat je overkomt: Je hebt geluk gehad; jij hebt geluk dat jij dat huis kon kopen; wat een geluk heb jij met die baan zeg. In deze context begrijp ik dat helemaal.
Als we gaan kijken naar de definitie van geluk, dan kom ik inderdaad op woorden als gunstige gebeurtenis, mazzel, boffen, buitenkans, meevaller etc. Maar wie verder leest ziet ook de definitie “Geluk (of gelukkig zijn) kan worden omschreven als het tevreden zijn met de huidige levensomstandigheden. Hierbij kunnen er verschillende positieve emoties aanwezig zijn, zoals vreugde, vredigheid, ontspannenheid en vrolijkheid. Gelukkig zijn is het tegengestelde van ongelukkig zijn, wat bestaat uit een gevoel van ontevredenheid en vaak samengaat met depressie, overspannenheid, woede of verdriet.” (Wikipedia). Gelukkig zijn en ongelukkig zijn gaan samen hand in hand.
In de filosofie spreekt men onder andere van Eudaimonisch geluk en Hedonistisch geluk. Waar het bij Eudaimonisch geluk draait om zingeving en betekenis, draait het bij Hedonisme om genot en plezierige ervaringen. Binnen de filosofie ziet men geluk als een gemoedstoestand, waarbij men zelf in staat moet kunnen zijn om het te bereiken. Helaas is dat voor de één gemakkelijker dan voor de ander.
Psycholoog Sonja Lyubomirsky heeft onderzoek gedaan naar geluk en stelt dat geluk voor ongeveer 50% erfelijk bepaald is. Je hebt van nature een optimistische kijk op het leven of een pessimistische. Ongeveer 40% wordt bepaald door jouw eigen gedachten en handelen en de laatste 10% door externe gebeurtenissen. Als je de getallen bij elkaar optelt, ben je dus zelf ‘verantwoordelijk’ voor 90% van je geluksgevoel. Al is dat natuurlijk een versimpelde weergave van de werkelijkheid. Wat die cijfers wél duidelijk maken, is dat we zelf een grote rol spelen in hoe gelukkig we ons voelen, door onze gedachten, de keuzes die we maken en hoe we omgaan met wat op ons pad komt.
Ondanks dat het nu misschien lijkt alsof geluk alleen maar bestaat uit het bereiken van een gelukzalig gevoel en alleen maar positieve ervaringen, dekt dat bij lange na niet de lading. Sterker nog, het zou te kort doen aan mensen die een minder positieve kijk op het leven hebben en menen dat zij niet gelukkig kunnen worden.
Binnen het Hedonisme spreekt men van The Hedonic treadmill en/of Hedonic Adaptation. Iedereen heeft een basislevel van geluk (happiness set point). Wanneer mensen naar meer geluk, genot, geld e.d. streven en bereiken, dan zal ze dat een tijdelijk gevoel van meer geluk geven, want na verloop van tijd keren ze namelijk terug naar hun basislevel van geluk. Dit geldt ook voor ‘ongelukkigere’ situaties (Brickman and Campbell).
Dat happiness set point zegt dus eigenlijk dat het om de balans gaat tussen plezierige en minder plezierige ervaringen. Iemand die een pessimistischere kijk op het leven heeft, kan het meer moeite kosten om ergens positiviteit uit te halen. Aan de andere kant, wanneer hij of zij content is met zijn of haar leven, dan is dat natuurlijk volledig ok. Het gaat immers om de persoonlijke gemoedstoestand.
Alles bij elkaar genomen, zou je kunnen stellen dat geluk inderdaad iets is wat je overkomt, maar ook iets is wat je zelf kunt bereiken en waar je dus aan kunt werken. Als we inzoomen op de definitie van werkgeluk, dan stellen Heleen Mes en Gea Peper in hun boek Employee Experience – Happy People Better Business: “Werkgeluk ervaar je als je positieve emoties voelt en plezier hebt in je werk, voldoening voelt door het groeien en benutten van je eigen talenten en het gevoel hebt bij te kunnen dragen aan een hoger doel.”
Als we kijken naar de definitie van werkplezier, dan draait het daarbij vooral om pret, vermaak, lol, genot, doen wat je leuk vindt, genoegen etc. Deze definitie sluit dus aan op de definitie van werkgeluk, maar dekt niet volledig de lading naar mijn mening. Zelf spreek ik toch echt liever over werkgeluk, omdat achter het woordje geluk zoveel meer betekenis zit. Maar misschien is het niet zo belangrijk hoe we het noemen, zolang we er maar bewust mee bezig zijn. Want of het nu gaat om geluk of plezier, de sleutel ligt in bewust stilstaan bij wat jou energie, voldoening en betekenis geeft.